geologische_ouderdom

Ouderdomsbepaling in de geologie

- Opdracht

1. zet onderstaande termen op de juiste plaats in de tabel

2. verklaar telkens de termen

3. noteer ( kopieer) telkens je bron

4. Wikipedia mag gebruikt worden op voorwaarde dat je een tweede bron kan vinden die de uitleg bevestigt.

5. Zoek de betekenis van volgende termen en verklaar ze in onderstaande tabel: dendrochronologie, varven, radiometrische datering, lichenometrie, stratigrafie

enkele aan te raden sites:

site 1 , site 2, site3, site 4

absolute dateringrelatieve datering

definitie:

het is een techniek waarbij men de werkelijke ouderdom (in jaren) probeert te achterhalen. Hoe verder men in de tijd terugkeert hoe groter de foutenmarge wordt.

definitie:

bij deze techniek worden de gebeutenissen met elkaar vergeleken. men weet dus wat ouder is en wat jonger is.

 

radiometrische datering

Bij deze techniek maakt men gebruik van het verval van radioactieve isotopen ( moederisotoop ) naar stabiele stoffen ( dochterisotopen ). Elk isotoop heeft zijn eigen halveringstijd. Uit de verhouding moederistoop tot dochterisotoop kan men dan de ouderdom bepalen.

stratigrafie:

Bij deze dateringsmethode maakt men gebruik van gesteentes die in lagen ( = strata ) voorkomen. Normaal liggen de jongste lagen aan de oppervlakte en neemt de oudedom toe met de diepte. In de lagen komen ook typerende fossielen voor ( = gidsfossielen). Op basis van de gelaagdheid en de fossielen kan men dan lagenvergelijken en dateren.

lichenometrie:

Met deze methode kan men bepalen hoelang een gesteente is blootgesteld aan atmosferische omstandigheden. Korstmoskolonies groeien immers aan een constante (trage) snelheid zodat men de ouderdom kan bepalen. Deze snelheid bepaalt men bij gedateerde gesteentes (vb grafstenen ) waarop korstmossen groeien. Men kan wel niet meer dan 9000 jaar terugkeren in de tijd.

 

varven :

Bij deze methode maakt men gebruik van afzettingen in glaciaire meren. In de winter is het water bevroren en de stroming klein. Hiedoor kan de fijne donkere klei bezinken. In het voorjaar wordt met het smeltwater zand en silt aanvoerd. Dit resulteert in een dikker en bleker laagje. Ieder jaar kan men dus een bleek en een donker laagje aantreffen. Men noemt dit varven. Je kan zo'n 13500 jaar terugkeren in de tijd.

 

dendrochronologie

Deze techniek berust op de jaarringen van bomen. In crisisjaren zijn deze smal en in gunstige jaren zijn ze breed. Deze opeenvolging is in eenzelfde gebied uiteraard gelijklopend. Door deze sequenties toe te passen op verschillende houtstalen ( bv oude planken ) kunnen we tot 9000 jaar teruggaan in de tijd.

 

 

 

- Opdracht

radiometrische datering:

uranium-looddatering, Kalium-Argondatering, Koolstofdatering

zoek zelf nog 1 andere methode

 

radiometrische datering ( video )

term: uranium-looddatering

 

238U vervalt tot 206Pb met een halveringstijd van 4,6 miljard jaar en 235U vervalt tot 207Pb met een halveringtijd van 0,71 miljard jaar. Uit de respectieve verhouding ( 238U tot 206 PB of 235 U tot 207Pb ) kan men dan de ouderdom van het gesteente bepalen. Het oumderdomsbereik van deze methode varieert van 10 miljoen tot 4,7 miljard jaar

term:Kalium-Argondatering

Radioactief 40K vervalt tot 40 Ar door het uitstralen van betastralen. 40K heeft een halveringstijd van 1,3 miljard jaar en de dateermethode heeft een bereik van 1 miljoen tot 4,6 miljard jaar

 

term: Koolstofdatering

Levende wezens absorberen tijjdens hun leven 14C ( radioactief ) samen met 12C en 13C ( stabiel ). De verhoudingen zijn tijdens de levensloop constant . Maan na het afsterven wordt de 14C niet meer aangevuld en vervalt het met uitstraling van een beta-straaltje tot 14N. Dit gebeurd met een halveringstijd van 5730 jaar. Uit verhouding 14C/12C kan men dan de ouderdom bepalen. Men kan maximaal 50000 jaar terugkeren in tijd.

 

term:Rubidium-strontium

87Rb vervalt met uitstraling van een beta-deeltje tot 87Sr met een halveringstijd van 47 miljard jaar. Er is een bereik 20 miljoen tot 4,6 miljard jaar geleden.

andere: argon-argon

extra: Online berekenen van de relatie tussen Koolstof 14 en de ouderdom. Vul de tabel in:

jaren% C14
100088,6
500054,6
1000029,8
200008,9
1905010%
660045%
355065%
87090%

 

Opdracht

Zoek ook foto's van varven, dendrochronologie, . Sla van ieder 1 foto op in je map.

 

 foto
varven

bron: http://www.flickr.com/photos/escaladaegeologia/185535764/in/set-1048629/

andere: foto 1 en foto 2

dendrochronologie

bron: http://www.flickr.com/photos/crystaleagle/302284549/

andere: foto 1, foto 2

 

Opdracht

Case study

1) Skeletonderzoek in Addis Abbeba
Voorouders van mens liepen al bijna 4 miljoen jaar geleden rechtop
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsnr.php?nummer=91#556

dateringstechniek: stratigrafie

2) Haar van de mammoet:
Haar van mammoet geeft informatie over tal van zake
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsnr.php?nummer=91#560
vraag:
Het bot van de mammoet is gedateerd met de C 14 -methode. Deze wolharige mammoet is 42.700 (± 1300 ) jaar oud.

3) Indrukwekkende ouderdommen in gesteenten in Groenland.
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsart.php?artikelnr=592

Welke leeftijd hebben de oudste gesteentes in Groenland? 3,82-3,65 miljard jaar

4) Jaarringen in Mexicaanse den weerspiegelen vulkanische uitbarsting in 1913
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsart.php?artikelnr=354
vraag:
Welke dateringsmethode pasten wetenschappers in Mexico toe? dendrochronologie
Wat betekent de dunne jaarring op de foto? een donker of een droog jaar

Opdracht

Synthese: vul onderstaande tabel in

 

dateringstechniekmogelijke periode die men kan bestuderen
dendrochronologiemax 9000 jaar
lichenometriemax 9000 jaar
C14max 50000 jaar
Kalium-Argonmethode1 miljoen tot 4,6 miljard jaar
Uranium- lood methode10 miljoen jaar tot 4,5 miljard jaar
Rubidium-Strontium20 miljoen tot 4,6 miljard jaar

Welke periode is dus moeilijk te dateren ?

tussen 50000 jaar en 1 miljoen jaar geleden

Andere Bronnen:

Nederlandstalig:

http://www.kennislink.nl/web/show?id=120816

http://staff.science.uva.nl/~dcslob/lesbrieven/Nienke/bovenbouwtekst.htm#wiggle

http://home.hccnet.nl/g.vd.ven/dateringsmethodes.htm

Engelstalig

http://earthsci.org/fossils/fossils.html#Geologic_Time (schitterende site )

http://interactive2.usgs.gov/learningweb/teachers/geoage.htm